Let’s travel together.

با انواع پورتال آشنا شوید

زمان مطالعه: 9 دقیقه

در این مطلب قصد داریم به انواع پورتال بپردازیم، اما پیش از آن لازم است مروری داشته باشیم به تعریف پورتال. پورتال در واقع یک وبسایت با طراحی مخصوص است که به عنوان تنها امکان برای دسترسی به اطلاعات، مورداستفاده قرار می‌گیرد. همچنین پورتال به عنوان مخزنی از اطلاعات دسته‌بندی شده و شخصی‌سازی شده در نظر گرفته می‌شود. یک پورتال وب به شما در ناوبری جستجوها، شخصی‌سازی اطلاعات، اطلاع‌رسانی و ادغام اطلاعات و گاهی نیز کارهایی چون مدیریت تسک‌ها، تشریک مساعی، هوش تجاری و ادغام اپلیکیشن‌ها کمک می‌کند.

در مقاله همه چیز درباره پورتال، می‌توانید اطلاعات جامعی در خصوص پورتال، ماهیت و ویژگی‌های آن کسب کنید. اما در این مطلب قصد داریم شما را با انواع پورتال آشنا کنیم. با توجه به تعدد پورتال‌ها، آنها را از لحاظ چگونگی پاسخگویی به نیازهای کاربران، مخاطب و موضوع، کارکرد تقسیم‌بندی کرده‌ایم.

انواع پورتال بیزنسی

انواع پورتال بر حسب چگونگی پاسخگویی به نیازهای کاربران

Business to Customer Portal) B2C)

این نوع پورتال به سیستم CRM متصل است و به مصرف‌کننده دسترسی مستقیم به اطلاعات و خدمات می‌دهد، مثل «راهنمای استفاده از محصولات» و «وضعیت سفارش مشتری». همچنین امکان ارتباط کاربر با بخش پشتیبان مشتری هم وجود دارد. یک پرتال B2C معمولاً در قد و قواره‌ای ارائه می‌شود که نیازهای مشتریان خود را پاسخ دهد.

Business to Business Portal) B2B)

در این نوع پورتال اطلاعات لازم برای تولیدکنندگان، عرضه‌کنندگان، توزیع‌کنندگان و نمایندگی‌ها جمع‌آوری و در اختیارشان قرار می‌گیرد. مثلا در یک پرتال B2B یک بنگاه تجاری می‌تواند اطلاعات سفارش خرید و صدور فاکتور را ببیند. در واقع این پورتال یک محیط مناسب برای هر کسب و کاری است که در آن امکان تهیه کالا یا خدمات، صدور صورت حساب خرید و فروش، دسترسی به اطلاعات تولید و دیگر امکانات مرتبط با نیازها فراهم می‌آید.

Business to Employee Portal) B2E)

این دسته که به آن پورتال اینترانتی هم می‌گویند، جهت جمع‌آوری، انتشار و به اشتراک گذاشتن اطلاعات و خدمات پرسنل یک سازمان استفاده می‌شود که دو دسته اصلی دارد.

  • پرتال کارکنان که مجموعه محتواهایی چون اخبار شرکت، اطلاعات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، موتور جستجو و منابع فنی را در اختیار کارمندان قرار می‌دهد. این اطلاعات در اختیار همه کارمندان یک سازمان قرار می‌گیرد و آنها را قادر می‌سازد از طریق گپ و گفت با هم در تماس باشند و به یکدیگر کمک کنند. افراد می‌توانند با نام کاربری و کلمه عبور وارد پروفایل خود شوند و از امکانات دیگری چون ثبت نام در یک کلاس یا اردو نیز استفاده کنند.
  • Knowledge worker portal: این پورتال مجموعه اطلاعاتی که برای هدفی مشخص لازم است، در اختیار کارمند قرار می‌دهد. مثلا تصور کنید کارمند از یک اپلیکیشن تکنسین خودکار استفاده می‌کند، این برنامه باید با برنامه‌های کاربردی دیگر مثل برنامه تعمیر و نگهداری متصل شود تا اطلاعات لازم درباره تاریخ آخرین تعمیر، برنامه تجهیز برنامه و قطعات موردنیاز برای تعمیر را به کارمند بدهد.

انواع پورتال ابری

در یک تقسیم‌بندی دیگری از انواع پورتال، می‌توان پورتال‌ها را به سازمانی (Enterprise Portal) و تجاری (CommercialPortal) تقسیم کرد.

پورتال سازمانی (EIP یا  Enterprise Information Portals)

دسترسی کارمندان را به اطلاعات، به اشتراک گذاشتن اطلاعات و اعمال تغییرات بر آنها فراهم می‌کند. با این پورتال همه کارمندان به اطلاعات درون سازمانی دسترسی پیدا می‌کنند، می‌توانند اطلاعات را شخصی‌سازی کنند و بر اساس آنها تصمیم بگیرند. این پورتال خود انواع مختلفی دارد:

Business intelligence portals

IBM و Oracle از ارائه‌کنندگان این پورتال هستند. این پورتال شامل برنامه‌هایی می‌شود برای جمع‌آوری، ذخیره، تحلیل و دسترسی به اطلاعات. کارمندان به این اطلاعات دسترسی پیدا می‌کنند و گزارش‌هایی را وارد بانک اطلاعاتی سازمان می‌کنند. همه این اطلاعات و گزارش‌ها به تصمیم‌گیری‌های بهتر کارمندان سازمان کمک می‌کنند.

Business area (Intranet) portals

پرتال‌هایی که تنها عملکردهای خاص درون سازمانی را شامل می‌شوند. Authoria و PeopleSoft در زمینه مدیریت منابع انسانی، SAPPortal و Oracle در زمینه ERP ، Siebel در زمینه بازاریابی و فروش، از ارائه‌دهندگان این نوع پورتال هستند. این نوع پورتال سازمانی به کارمندان کمک می‌کند به اطلاعاتی که در سازمان ذخیره شده‌اند، دسترسی داشته باشند و از آن برای هدف تعیین شده استفاده کنند.

Role portals

این نوع پورتال سه نوع مدل تجاری (B2B، B2C و B2E) را ساپورت می‌کند و برای هر یک خدماتی ارائه می‌دهد.

در محدوده B2E به کارمندان اجازه می‌دهد به اطلاعات موردنظرشان دسترسی پیدا کنند. در B2C ارتباط بین شرکت و مشتریان را برقرار می‌کند و خدماتی مانند سفارش‌دهی، صدور صورتحساب، پشتیبانی و پیگیری فرآیند خرید به صورت الکترونیکی ارائه می‌دهد. در محدوده B2B نیز به شرکت اجازه می‌دهد نحوه انتقال اطلاعات، فرآیندهای تجاری بین خود و تولیدکنندگان، شرکت‌های همکار و توزیع‌کنندگان را کنترل کند.

پورتال تجاری (e-Business (Extranet) Portals)

این نوع پورتال هم خود سه زیرمجموعه دارد:

Extended enterprise portals

این نوع پورتال در محدوده B2B به شرکت‌های همکار و تولیدکننده اجازه می‌دهد که به Exteranet شرکت دیگر دسترسی داشته باشند . در این حالت خدماتی نظیر سفارش کالا، مطرح کردن درخواست مناقصه مورد استفاده قرار می‌گیرد. در محدوده B2C این نوع پرتال به مشتریان اجازه می‌دهد که به Extranet شرکت دسترسی داشته باشند و خدماتی نظیر سفارش کالا، صدور صورتحساب و خدمات مشتری دریافت نمایند.

e-Marketplace portals

این نوع پورتال به کاربران اجازه می‌دهد که کالاهای خود را برای خرید و یا فروش بر روی پرتال قرار دهند. این نوع پورتال، ارتباط بین خریدار و فروشنده را برقرار کرده و با ارائه اخبار و اطلاعات مرتبط با موضوعی که در آن زمینه فعالیت می‌کند، به کاربران سایت کمک می‌کند تا تصمیم‌گیری درستی داشته باشند.

ASP portals

این نوع پورتال، در محدوده B2B بوده و به کاربران خود اجازه می‌دهد تا خدمات و کالاهای موجود را اجاره نمایند، نمونه‌های این نوع پرتال عبارتند از:

انواع پورتال برحسب مخاطب و موضوع

 پورتال‌های افقی یا پرتال‌های عمومی (Mega Or Public Portal)

يک پرتال افقی طيف گسترده و متنوعی از موضوعات و عناوين را شامل می‌شود که مورد علاقه عموم است. اين نوع پرتال‌ها سعی دارند تا بيشترين مراجعه‌كننده را داشته باشند و انواع سرويس‌های مختلف و جذاب را برای كاربران خود ايجاد كنند. محتوای اين پورتال‌ها، عمومی است و بر روی يک حوزه خاص تمركز ندارند. نمونه‌های معروف از اين نوع پورتال‌ها Yahoo، Google، Altavista ،MSN و غيره هستند.

پورتال‌های عمودی (VORTAL)

يک پرتال عمودی اطلاعات متمرکز را بر روی يک موضوع خاص و برای يک مجموعه خاص از مردم ارائه می‌کند. امروزه پرتال‌های عمودی رشد بسيار سريعی دارند و به شدت فراگير شده‌اند. اين نوع پورتال‌ها بر روی اطلاعات با موضوعات مشخص تمركز دارند و سرويس‌های ارائه شده توسط آنها متناسب با موضوع پرتال و نوع محتوا است. پورتال‌های عمودی به صورت تخصصی اطلاعات يک حوزه خاص را شاخص‌بندی می‌کنند و امكان جستجو و دسترسی به اطلاعات تخصصی را براي كاربران فراهم می‌سازند.
امروزه پرتال‌هايی وجود دارند که بطور مثال در مورد اتومبيل هستند و يا حتی پرتال‌هايی که در مورد يک مدل خاص از يک اتومبيل هستند.
پرتال‌های علمي و دانشگاهی هم از نوع پورتال‌های عمودی هستند که از طريق آنها، اطلاعات پژوهشی و تحقيقاتی در قالب يك ساختار منظم در اختيار دانشجويان، محققين و اساتيد دانشگاه‌ها قرار می‌گيرد.
از مفهوم پورتال‌های عمودي (vortal)، پورتال‌های منابع بنگاه‌ها (ERP) و پورتال‌های اطلاعات بنگاه‌ها (EIP) به وجود آمدند. اين پرتال‌ها به سادگی شرکت‌ها را قادر می‌سازند که منابع داخلی و خارجی خود را مثل اطلاعات تجاری و شغلی (بودجه، قيمت گذاری، فروش‌ها، درآمد) و اطلاعات مشتريان و اخبار تجاری را به اشتراک بگذارند. اين پرتال‌ها با عنوان پرتال صنعتی نيز شناخته می‍‌‌‌‌‌‍‌شوند.
يک پرتال (B2B) شبيه پرتال‌های ERP و EIP است. اين گونه از پرتال‌های عمودی به صنايع اجازه می‌دهند که علاوه بر گسترش اطلاعات، در آنها تبديل و تکامل نيز انجام دهند. در واقع اين اهداف را با توجه به پوشش اخبار تجاری و بازار به نتيجه می‌رسانند.
باید توجه داشت که یک پورتال می‌تواند از پیوند انواع پورتال‌های دیگر ایجاد شود. به علاوه همانطور که یک سازمان کاربران متنوعی دارد، می‌تواند (و گاهی نیز لازم است) که پرتال‌های مختلفی برای پشتیبانی از نیازهای آنان داشته باشد.

انواع پورتال و طراحی آن

انواع پورتال برحسب کارکرد

پورتال‌های شخصی

هدف از ایجاد یک پورتال شخصی در مفهوم عام، بیشتر ایجاد بستر تعامل و اطلاع‌رسانی بین طیف خاصی از کاربران توسط یک نفر است. ارتباط با جامعه دوستان، یکی از اهداف ایجاد این پرتال‌هاست. اما در مقیاسی تخصصی‌تر، خبرگان حوزه‌های مختلف علمی و تجربی اقدام به ایجاد پرتال‌های شخصی می‌کنند تا علاوه بر معرفی خود به عنوان شخص خبره و ارائه انواع اطلاعات شامل تجربیات، آموخته‌ها، تفکرات راجع به خود و حوزه فعالیت، نسبت به فروش دانش، تجربه و خدمات خود و ارتباط با سایر خبرگان اقدام نمایند. در بعضی پرتال‌های شخصی حتی خدمات آنلاین و نرم‌افزارهای مبتنی بر وب تخصصی در اختیار کاربران قرار می‌گیرد و با توجه به امکان تعریف سطوح دسترسی و ارتباط با ابزارهایی نظیر موبایل، خدمات ویژه به کاربران خاص ارائه می‌گردد.

پورتال‌های خبری

همانطور که می‌دانیم و بارها به این پرتال‌ها برخورد کرده‌ایم، رسالت این دست از پرتال‌ها ارائه اخبار در حوزه‌های عام یا مشخص است که با توجه به اهداف مؤسسین آن تعیین می‌شود. در واقع این نوع از پورتال، شکل نوین رسانه در حوزه اخبار محسوب می‌شود که باز هم در این پرتال مواردی نظیر ارسال خبرنامه و پیام کوتاه، حوزه انتشار آن را وسیع‌تر، و دسترسی به اخبار را تسهیل می‌نماید. در ضمن، هزینه دسترسی به اخبار در این روش بسیار ناچیز است.

پورتال‌های دولتی

در دهه نود میلادی یا دهه انفجار اینترنت، دولت‌ها شروع به ایجاد پرتال‌هایی برای شهروندان خود نمودند. امروز قاره اروپا به صورت مستقل دارای یک پورتال بسیار عظیم دولتی است که علاوه بر ارائه انواع اطلاعات برای طیف وسیعی از مخاطبین، خدمات متنوع دولتی را در سطح قاره به شهروندان ارائه می‌کند. مفاهیمی چون دولت الکترونیک و شهروند الکترونیک نتیجه چنین بروز و ظهوری است.

پورتال‌های شرکتی

در طی دهه گذشته شبکه‌های داخلی شرکت‌ها به شدت رشد کرده و رفته رفته مدیران این شبکه‌ها با انبوهی از اطلاعات و کاربران مواجه شدند که مدیریت آنها کار ساده‌ای نبود. در ضمن، کاربران هم برای استفاده از این شبکه‌ها مشکلات زیادی داشتند. در واقع، رویکرد متمرکز نمودن سیستم اطلاعات شرکت کافی نبود و کاربران خواستار شخصی‌سازی و سفارشی‌سازی محیط کاربری خود بودند. در این زمان بود که ابزارهایی تولید شد تا مدیران شبکه‌ها بتوانند داده‌ها، اطلاعات و نرم‌افزارهای شرکت را به صورت متمرکز و از طریق نمایی با قابلیت شخصی‌سازی ارائه نمایند. به علاوه این پورتال‌ها امکاناتی نظیر مدیریت گردش کار، محیط همکاری گروه‌های کاری به صورت آنلاین و مدیریت مستندات با سطوح دسترسی و انتشار سیاست‌گذاری شده را نیز ارائه کردند. این نرم‌افزارها دسترسی‌های داخلی و خارجی را بر اساس سیستم‌های اعتبار سنجی ایمن (Secure Authentication) و به صورت Single Sign-on میسر می‌ساختند. با ورود استاندارد JSR 168 به عرصه توسعه پرتال‌ها، امکان ایجاد ارتباط بین ابزارهای پورتال‌های مختلف با هم میسر شد و عمکلرد پورتال‌ها بیش از پیش توسعه یافت و وارد عرصه‌های جدیدی شد. پرتال‌های شرکتی ابزارهای مختلفی را ویژه مشتریان و پرسنل در خود جای داده‌اند که امکان اخذ سرویس را توسط خود کاربران و به صورت هوشمند امکان‌پذیر ساخته است.

پورتال‌های بورس

در این پرتال‌ها کاربران از طیف گسترده‌ای از اطلاعات مرتبط با پول، سهام و سرمایه استفاده می‌کنند. از سهام و اعتبار خود گزارش‌گیری می‌نمایند و سابقه فعالیت خود را پیگیری می‌نمایند. با کارگزاران ارتباط برقرار می‌کنند و از همه مهمتر، با استفاده از درگاه‌های امن پرداخت، اقدام به مبادله و خرید و فروش می‌نمایند.

پورتال‌های پزشکی و بهداشتی

مشخصاً در حوزه‌های پزشکی و بهداشتی، بانک جامعی از اطلاعات را ارائه نموده و خدمات پزشکی قابل ارائه به صورت آنلاین در اختیار کاربران قرار می‌دهند. خدماتی نظیر اعلام عوارض بیماری و دریافت نوع درمان، خدمات بیمه، ارتباط با پزشکان، بانک‌های اطلاعاتی تخصصی بیماری‌ها و داروها، رزرو ویزیت پزشک و جراحی بیمارستان و … .

پورتال‌های جستجو

این پرتال‌ها نتایج جستجو را از موتورهای گوناگون تجمیع و ارائه می‌کنند.

پورتال‌های مناقصه

این پرتال‌ها مسئولیت ثبت، تجمیع، ویرایش و بایگانی مناقصات را برعهده دارند. در این پورتال‌ها فرآیند پیشرفته برگزاری مناقصه، شرکت در مناقصه، ارائه پروپوزال، ارزیابی و مدیریت به صورت آنلاین پیاده‌سازی می‌شود. در واقع در این پورتال‌ها، علاوه بر پیاده‌سازی روش سنتی برگزاری مناقصه به صورت آنلاین، امکانات زیر برای پیشنهادکنندگان نیز ارائه می‌گردد.

  • اطلاع‌رسانی فهرست مناقصات
  • ارسال اطلاعات مناقصه و شرح و الزامات آن
  • امکان ثبت آنلاین فرم مناقصه
  • بارگذاری پروپوزال و اسناد ضمیمه برای هر مناقصه
  • ارائه آنلاین پیشنهاد

پورتال‌های میزبان

در این پرتال‌ها مجموعه ای از ابزارها، نرم‌افزارها، بانک‌های اطلاعاتی و … به صورت تجمیع شده با قابلیت سفارشی و شخصی‌سازی در اختیار کاربر قرار می‌گیرد. به عنوان مثال hyperoffice.com به عنوان یک پورتال میزبان، امکان ایجاد یک دفتر مجازی با طیفی از ابزارهای مفید نظیر ارسال ایمیل‌های کاری، مدیریت و کنترل پروژه‌ها و تیم‌های کاری، مدیریت اسناد با تنظیم سطوح دسترسی افراد، مدیریت مخاطبین اعم از مشتریان، پرسنل و … را در اختیار می‌گذارد. در واقع هر شخص حقیقی یا حقوقی می‌تواند بدون نیاز به هر ابزار خاصی، یک دفتر مجازی را برای خود ساخته و سفارشی‌سازی کند. امروز این مفهوم بسیار گسترده‌تر شده و ساختار جدیدی به نام پورتال‌های ابری جایگزین آن شده است، که اشاره به آن در این مقال نمی‌گنجد.

پورتال‌های دامنه ویژه

در این پرتال‌ها مجموعه‌ای از سرویس‌های مرتبط با یک مفهوم خاص در یک دامنه ویژه تجمیع شده‌اند. برای مثال در یک دامنه خاص، مجموعه‌ای از خدمات مشاوره املاک، مشاوره حقوقی در زمینه ملک، خدمات حمل و نقل، خدمات نظافت منزل، خدمات مدیریت املاک، خدمات تأسیسات و حتی لوازم و اثاثیه جهت فروش ارائه می‌گردد. در واقع کاربر با ورود به یک سایت خاص، می‌تواند تمامی نیازهای خود را در یک حوزه مشخص دریافت نماید.

سخن آخر

فاکتورهای زیادی هستند که در تصمیم شما برای انتخاب پورتال مناسب کسب و کارتان تاثیرگذارند. از جمله انواع مختلف پورتال که باید پورتالی را انتخاب کنید که بیشتر از بقیه پاسخگوی نیازهای شما باشد. ما در ایران دی‌ان‌ان شما را راهنمایی می‌کنیم تا بهترین و درست‌ترین انتخاب را داشته باشید.

مطالب مشابه

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.